De parochie van Mi

5

In het voorjaar van 1912 stootte een boerendaggelder, die een sloot aan het uitbaggeren was op Achttienhoven, op de grens van Nieuwkoop en Zegveld, tot zijn grote verrassing op een merkwaardige vondst. Hij haalde een gouden miskelk, die in de Rooms-Katholieke eredienst voor de Heilige Communie wordt gebruikt, naar boven. Daarmee kreeg het aloude verhaal van de middeleeuwse parochie van Mi, die op en rond de vondstplek heeft bestaan, opnieuw de aandacht.

Op de bekende kaart van het Groot-Waterschap van Woerden van de gebroeders Vingboons uit 1670 tref je op de plaats waar de polders Zegvelderbroek, Kamerik-Mijzijde en Achttienhoven samenkomen de aanduiding "Meije Kerckhof". Datzelfde plekje wordt op de "Nieuwe Kaart van den Lande van Utrecht" uit 1696 aangegeven als "St. Maertens Kerckhoff". Op zich is de plaats van een kerkhof in the middle of nowhere, ver verwijderd van woonkernen, bijzonder. Het roept de vraag op, waar die naam vandaan komt.
Lokale historici hebben hierover vanaf de jaren '30 van de vorige eeuw gediscussieerd. De grote kenner van het gebied van Zegveld en de Meije, dr C.J. van Doorn, is altijd van mening geweest, dat de geschiedenis van de bewoning van het oude Miland (globaal Zegveld, Kamerik Mijzijde, Zegvelderbroek en de Meijepolder, "het land van de Meije") begonnen is op dat plekje.

In een akte uit 1312 wordt de kerk van het dorp Zegveld gesticht. In die akte is sprake van een eerder parochie, die van "de Mi", waar een kerkje heeft gestaan, dat gewijd was aan Sint Maarten. Dat is op zich niet onlogisch, want het gebied behoorde aan de Utrechtse bisschop en Sint Maarten was de patroonheilige van de kerk van het Sticht. De Mi- of Sint Maartensparochie bestond in elk geval in 1131, toen de bisschop het hogere bestuur voor dat gebied vaststelde. In belastingregisters van het eind van de 13e eeuw komt de parochie echter al niet meer voor. De oorzaak daarvan is niet duidelijk. Misschien trokken na de grote ontginning van het gebied de ontginners uit de Miparochie naar de kerk in Kamerik of Zegveld. Een andere mogelijkheid is, dat de Sint Maartenskerk rond 1205 te gronde is gegaan ten gevolge van een veldtocht van bisschop Dirk II van Ahr tegen de graaf van Holland, waarbij ook in de omgeving van Achttienhoven gevochten is.
In 2007 nam de Zegvelder Chris Verheul, bestuurslid van de Culturele Stichting Zegveld, het initatief om met behulp van grondradarmeting te proberen de precieze lokatie van de kerk van Mi te vinden. De resultaten van die metingen gaven geen direct bewijs van het bestaan en de juiste plek, maar sloten de Miparochie evenmin uit.

In september 2007 kwam een aantal plaatselijke deskundigen, waaronder Chris Verheul en enkele bewoners van Zegveld en Nieuwkoop, in het Woerdense stadsmuseum bijeen om alle kennis die er in de hoofden en op papier over Mi bestond bij elkaar te brengen. Dit “Gezelschap van Mi” leverde een collectie documenten af, die de basis voor verder onderzoek zou kunnen vormen.

De vondst van de kelk zelf leidde tot spannende verhalen. De vinder Jan Bouman zou de kelk, die 30.000 gulden waard was, hebben verkocht waarna hij als straf voor het ontheiligen van kerkelijk goed, zoals die verkoop beschouwd werd, binnen een jaar gestorven zijn; volgens andere verhalen werd hij krankzinnig. Mooie verhalen, maar niet waar: Bouman leefde nog bijna twintig jaar na zijn vondst en was bij zijn volle verstand. Nog jaren later hebben boeren en eigenaars van het terrein gegraven naar nog meer schatten van het oude Mi, want, zo meenden ze:,“als er één kelk in de grond zit, waarom zouden er dan niet nog meer zitten?”. Eén ding is echter zeker: de in 1912 gevonden kelk had niets met de Miparochie te maken. Er stond namelijk een jaartal op: 1634, ver in de Nieuwe tijd.

 

Reageren

Velden gemarkeerd met * zijn verplicht om in te vullen.




Uw reactie wordt gepubliceerd zodra deze door de redactie is goedgekeurd.

Verwijzing op de kaart van het Groot-Waterschap naar Meije Kerckhof uit 1670

Krankzinnige verhalenvertellers!!! Marijn Frederiks & Bjorn Wansink

Meer weten

Meer lezen
- Graaf, Ronald de Oorlog om Holland 1000-1375 (Hilversum, 1996)
- Doorn, C.J. van Het oude Miland en zijn waterstaatkundige ontwikkeling (Utrecht, 1940)

Links