Het onderwijs breidt zich uit

34

In 1863 werd in Nederland de Wet op het Middelbaar Onderwijs ingevoerd. Hiermee ontstond er een nieuwe onderwijslaag tussen de scholen voor Uitgebreid Lager Onderwijs (ULO) en het academisch onderwijs. De ULO-scholen waren ontstaan op grond van de Onderwijswet van 1857 en boden de mogelijkheid voor begaafde leerlingen om na de lagere school verder te leren en zich voor te bereiden voor de Hogere Burgerschool (HBS), voor huishoudonderwijs of technisch onderwijs.

In Woerden en omgeving was het ULO (ook wel MULO ofwel Meer Uitgebreid Lager Onderwijs) tot 1873 de enige vorm van “voortgezet onderwijs”. Daar kwam in 1873 verandering in, toen de afdeling Woerden van de Vereniging ter bevordering van Fabrieks- en Handwerksnijverheid een “ambachtstekenschool” oprichtte. Het was geen echte school, meer een cursus, die gevolgd kon worden door jongens van twaalf jaar en ouder. De school werd, behalve door de vereniging, betaald uit schoolgeld en subsidies van de gemeente, de provincie en de Maatschappij tot Nut van ’t Algemeen. De leerlingen leerden er bouwkundig tekenen, rekenen, wiskunde en boekhouden, terwijl de kantonrechter, voorzitter van het bestuur, in de eerste jaren gratis ook nog wat lessen staatsinrichting gaf. Deze avondtekenschool, waarvan Willem Gestel, de vader van de bekende Woerdense kunstenaar Leo Gestel, nog lange tijd directeur is geweest, werd vanaf het begin van de vorige eeuw steeds groter. De lessen werden aanvankelijk gegeven in de oude stadsburgerschool aan het Kerkplein (later drukkerij Zuijderduijn) en vanaf 1926 in een nieuw schoolgebouw aan de Steenkuilen (Prinsenlaan). Rond die tijd volgden al ruim 75 leerlingen uit Woerden en omgeving de avondcursussen. De school was sinds 1919 erkend als school op grond van de wet op het Nijverheidsonderwijs. Er ontstond steeds meer behoefte aan een school voor meer uitgebreid technisch onderwijs. In 1941 kwam de Ambachtsschool Woerden en Omstreken tot stand, aanvankelijk ook aan de Prinsenlaan en sinds 1954 in een nieuwe school aan de Burgemeester H.G. van Kempensingel.

Het zou nog tot 1919 duren voordat een tweede school voor middelbaar onderwijs in Woerden ontstond. Op initiatief van een aantal notabelen uit Woerden en omliggende plaatsen werd in dat jaar de “Vereniging tot stichting en instandhouding van een Hogere Burger School”. De eerste voorzitter van de vereniging was kandidaat-notaris, later notaris Frederik August Minkema. De school begon in een pand aan de Havenstraat, maar werd vanaf 1925 voortgezet in een nieuw schoolgebouw aan de Van der Valk Boumanlaan. De nieuwe school was van groot belang voor de centrumfunctie van Woerden: uit de plattelandsgemeenten uit de wijde omgeving gingen leerlingen hier naar school. De school bleef tot 1961 een school onder particulier bestuur; in 1961 werd het een Rijksscholengemeenschap voor vwo en havo, die in de jaren ’90 van de vorige eeuw, na een korte periode als gemeentelijke school, weer verzelfstandigd werd. Toen kreeg ze de naam F.A. Minkemaschool en sinds de schaalvergroting in het Woerdens onderwijs aan het begin van deze eeuw staat het, sinds 1925 enorm uitgebreide complex, bekend als het Minkema College.

Naast de twee beschreven scholen kwam er in 1930 een derde school voor voortgezet onderwijs: de Christelijke lagere Landbouwschool aan de Nieuwendijk. Hoewel er al in 1920 werd gedacht en vergaderd over de oprichting duurde het nog tien jaar voordat de school er eindelijk kwam. Al in het eerste jaar gingen er 32 jongens uit Woerden en omgeving naar school. Onder de directeuren W.P. Cnossen en J. van Bemmel kwam de Landbouwschool tot grote bloei, maar in 1973 kon de relatief kleine school niet meer op tegen de wat leerstof betreft ruimer opgezette landbouwscholen in Breukelen, Alphen en Gouda. De Landbouwschool werd opgeheven, maar heeft gedurende haar ruim veertigjarig bestaan een belangrijke vormende functie gehad voor boerenzoons uit het Groene Hart.

Naast deze drie specifieke scholen ontstonden uit de Christelijke en Rooms-Katholieke lagere scholen ook scholen voor ULO-onderwijs, die op hun beurt weer tot grotere scholen voor middelbaar onderwijs uitgroeiden. Zo ontstonden de Rooms-Katholieke St. Jozef MAVO, de christelijke F. Kalsbeek Scholengemeenschap voor MAVO, HAVO en VWO en de Christelijke school voor Lager Beroepsonderwijs Oversingel. Al deze scholen gingen aan het begin van deze eeuw op in twee grote scholengemeenschappen: het Kalsbeek College en het Minkema College met verschillende vestigingen. Nog altijd worden deze scholen bezocht door een groot aantal leerlingen uit de omgeving van Woerden, waardoor de stad tot op de dag van vandaag een regionaal centrum voor voortgezet onderwijs is gebleven.

 

 


 

Reageren

Velden gemarkeerd met * zijn verplicht om in te vullen.




Uw reactie wordt gepubliceerd zodra deze door de redactie is goedgekeurd.

50 jaar HBS Woerden, oor dr. C.J. van Doorn (1970)

Het oudste gedeelte van de school, gesticht als de "Neutrale H.B.S." Genomen tijdens de reünie van het Minkema college in Woerden in 2009, ter ere van het 90-jarig bestaan

Hoofdonderwijzer Feike Kalsbeek (1857-1941)

Vrijdagmiddag was de feestelijke start van de bouw van het nieuwe Minkema College. Wethouder Cnossen gaf het startsein voor de werkzaamheden

Het gaat lekker met de bouw van het Minkema. Deze week werd feestelijk het bouwbord met een afbeelding van het toekomstige complex onthult door de Wethouder. Voorbijgangers en omwonenden kunnen nu ook zien hoe mooi het nieuwe schoolgebouw gaat worden.

Lange Frans laat 2 leerlingen hun ding doen nav de workshop op het Kalsbeekcollege in Woerden

Meer weten

Meer lezen
- Doorn, C.J. van 50 jaar HBS in Woerden (F.A. Minkemaschool) (Woerden, 1970)
Herinnering aan het LXXVste jaar der vestiging te Woerden van de eerw. Zusters Franciscanessen van Roosendaal (z.pl., 1916);
- Het technisch onderwijs te Woerden 1879-1941-1966 (Woerden, 1966);
- RSG FA Minkema (Woerden, 1989);
- Ruim baan voor de Kalsbeek: 1917-1987, van MULO tot brede scholengemeenschap (Woerden/Arnhem, 1987)
- Schipper, H. 40 jaar technisch onderwijs in Woerden (Woerden, 1981);
- Stolwijk, G.G. Een goedgevuld pakhuis: de geschiedenis van ruim 400  jaar onderwijs in Woerden van ca. 1500 tot 1920 (Woerden, 2009)

Links